Abstract
Het stelsel voor bekostiging van de gezondheidszorg is de afgelopen jaren ingrijpend hervormd. In 2006 werd de Zvw ingevoerd, gevolgd door de invoering van de eerste Wmo in 2007. In 2015 volgden verdere stelselwijzigingen met de invoering van de nieuwe Wmo en de Jeugdwet; beide uit te voeren door de Nederlandse gemeenten. Ook werd in dat jaar de Wlz ingevoerd en de AWBZ ingetrokken nadat uit deze laatste in de voorafgaande jaren al diverse onderdelen waren overgeheveld naar de Zvw en de Wmo 2015.
De afbakening tussen deze wetten is in de praktijk niet altijd makkelijk te bepalen, waardoor sommige mensen tussen wal en schip vallen. Het Zorginstituut heeft door middel van dit onderzoek in beeld willen brengen welke problemen mensen met langdurige ggz-problematiek in het gewijzigde zorgstelsel ondervinden om passende zorg te krijgen en wat de omvang is van het aantal mensen dat dergelijke problemen ervaart.
We hebben vijf verschillende 'groepen' patiënten getypeerd die 'tussen wal en schip' vallen. Dat zijn mensen met langdurige ggz problematiek die geen passende zorg ontvangen. Dit zijn:
1. Mensen met GGZ-problematiek en andere problematiek ('gecombineerde problematiek')
2. Mensen die een wisselende intensiteit van ggz-problematiek ervaren waarbij de behoefte aan 24-uurszorg wisselt;
3. Jongvolwassenen met ggz-problematiek (18-/18+);
4. Mensen die zorg mijden en daken thuislozen;
5. Mensen met een niet aangeboren hersenletsel, waaronder Korsakov.
De problemen die ervaren worden in de zorg voor mensen met een psychische stoornis (in combinatie met een andere beperking en/of complexe omstandigheden) zijn onder vier thema's ondergebracht; toeleiding tot zorg, zorginkoop, passende zorg en samenwerking.
Deze problemen komen bij veel cliënten voor. Bij een kleinere groep leidt dit tot grote problemen. Het maken van een onderbouwde schatting van deze groep (de omvang) bleek moeizaam. Er worden de laatste jaren verschillende groepen genoemd die tussen wal en schip zouden vallen. Het lastige is dat er steeds met andere definities wordt gewerkt, waardoor het onmogelijk is een inschatting te maken van de eventuele overlap.
Het bleek niet mogelijk om een goed beeld te krijgen van het aantal mensen dat moeite heeft om passende zorg te krijgen. De cijfers op zichzelf doen echter wel vermoeden dat het aantal personen met psychische problematiek die tussen 'wal en schip' vallen als een omvangrijk probleem te classificeren is.