Abstract
Bij de keuze voor een ziekenhuis is nabijheid voor patiënten de belangrijkste factor. Kwaliteit doet er ook toe, maar mensen reizen hiervoor niet meer dan een paar minuten extra. Verzekeraars kunnen van waardegedreven zorginkoop geen grote effecten verwachten wat betreft het aantal patiënten dat naar de ziekenhuizen gaat waarmee ze afspraken maken. Welke factoren zijn van invloed op in welk ziekenhuis patiënten zich laten behandelen? Deze vraag hebben SEO Economisch Onderzoek, Atlas Research en de Vrije Universiteit onderzocht in opdracht van het Innovatiefonds Zorgverzekeraars. Hierbij staat de daadwerkelijke ziekenhuiskeuze centraal en niet de hypothetische keuze die mensen maken op het moment dat ze helemaal geen zorg nodig hebben. Het onderzoek is gebaseerd op een uitgebreid gegevensbestand dat informatie over gedeclareerde zorg op patiëntniveau combineert met informatie over zorgaanbieders en sociaaleconomische en demografische kenmerken. Zorgverzekeraars kunnen hieruit leren in hoeverre afspraken die ze met ziekenhuizen maken over de kwaliteit van de geboden zorg ertoe leiden dat meer van hun verzekerden deze ziekenhuizen bezoeken. Nabijheid is de belangrijkste determinant van ziekenhuiskeuze Meer dan de helft van alle patiënten gaat naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis en gemiddeld zijn mensen zo’n twintig minuten onderweg. Figuur S.1 laat zien dat het belang van nabijheid wel verschilt tussen aandoeningen. Voor staar en heupen knieartrose zijn mensen bereid om verder te reizen. Deze ingrepen zijn goed in te plannen en mensen hoeven er doorgaans niet voor terug te komen. Behandelingen van borstkanker en reuma vergen wel regelmatige bezoeken en mensen kiezen hiervoor dan ook vaker het dichtstbijzijnde ziekenhuis. Ook in geval van hartinfarct is nabijheid belangrijk, al zal het hierbij vaak niet gaan om een keuze van de patiënt zelf. Het ambulancepersoneel bepaalt dan waar iemand heen gaat, indien mogelijk in overleg met de huisarts. Verder hangt het belang van nabijheid ook af van persoonskenmerken. Jongeren en hoogopgeleiden kiezen vaker voor een ziekenhuis verder weg. Figuur S.1 Meer dan de helft van alle patiënten gaat naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis 100% 80% 60% 40% 62% 69% 66% 52% 56% 20% 0% Reuma Staar Borstkanker Hartinfarct Artrose Percentage naar dichtstbijzijnde ziekenhuis (excl. > 45 min) Bron: CBS Microdata. Bewerking door SEO Economisch Onderzoek en Atlas Research. VOOR WELK ZIEKENHUIS KIEZEN PATIENTEN? ii Voor hogere kwaliteit reizen patiënten hoogstens een paar minuten extra Tabel S.1 laat zien dat patiënten hoogstens een paar minuten extra willen reizen voor een toename in kwaliteit van één standaarddeviatie. Dit is ruwweg het verschil tussen een ziekenhuis met een gemiddelde score en een ziekenhuis dat hoger scoort dan 85 procent van alle andere ziekenhuizen. De indruk van huisartsen en een indicator die is samengesteld op basis van medische uitkomsten lijken het belangrijkst. Medische uitkomsten spelen e